1. ӘБУ НАСЫР ӘЛ-ФАРАБИ (870-950)
Жанкенттен 200 шақырым жердегі Отырардан шыққан. Түбі – қаңлы-оғыз. Ол Қорқыт сияқты Сыр бойынан шығып, түркі даналығын әлемге танытқан алғашқы энциклопедист. Фарабидің «Музыканың үлкен кітабы» еңбегінде қобыз тектес аспаптар сипатталады. Ол – Қорқыттың рухани жолын философияда жалғастырушы.
2. МАХМҰД ҚАШҚАРИ (XI ғ.)
Түркі әлемінің тұңғыш лингвисті. «Диуани лұғат ат-түрік» сөздігінде Оғыз тайпасының тілін, салтын жеке тарау етіп жазады. Онда Оғыздардың бақсы-жырауы – Қорқытты «оғыздардың ең білгір көріпкелі» деп атайды. Қашқари Қорқыт жасаған қобыз күйлерінің аттарын да тізіп берген.
3. ЖҮСІП БАЛАСАҒҰНИ (XI ғ.)
«Құтты білік» авторы. Дастанда Оғыздардың мемлекет басқару үлгісін, уәзірлерінің даналығын суреттейді. Ғалымдар оның «Айтолды» бейнесі – Қорқыт сияқты ақылшы-уәзірдің жиынтық образы деп есептейді.
4. РАШИД АД-ДИН (1247-1318)
Моңғолдардың бас уәзірі, «Жамиғ ат-тауарих» (Шежірелер жинағы) авторы. Онда «Оғыз-нама» тарауында былай деп жазады: «Оғыз ханның 10 уәзірі болды, олардың ең ұлығы және ең данасы – Қорқыт ата еді. Ол Оғыз ханға ақыл беріп, елді басқарды». Бұл – Қорқыттың саяси қайраткер болғанына жазбаша дәлел.
5. ӘБУЛҒАЗИ БАҺАДҮР ХАН (1603-1663)
Хиуа ханы, тарихшы. «Түрік шежіресі» (Шажара-и Таракима) кітабын жазды. Онда Қорқыт туралы ең толық дерек: Қорқыт 295 жыл өмір сүрген, Оғыз еліне Исламды алғаш уағыздаған, қобызды алғаш жасаған, Оғыздардың жыл санауын, заңын жасаған деп жазады.
6. ӘЛІШЕР НАУАИ (1441-1501)
Ортадағы негізгі дәйексөз иесі. Науаи өз заманында Қорқытты тірі әулие деңгейінде көрген. Оның сөзі – Қорқыттың аты бүкіл түркі әлеміне ортақ екенін, оның нақылдары, күйлері XV ғасырда да жатталып айтылып жүргенін дәлелдейді. Науаи Қорқытты «түркі ұлысының пірі» деп атайды.
Қорытынды байланыс
Фараби – Қорқыт шыққан топырақтан шыққан ізбасары.
Қашқари – Қорқыттың тілін, музыкасын хатқа түсірген.
Рашид ад-Дин мен Әбілғази – Қорқыттың мемлекет қайраткері болғанын дәлелдеген.
Науаи – Қорқытты әулие ретінде ұлықтаған.
Осылайша Жанкенттен шыққан бір жыраудың аты 1000 жыл бойы көптеген ұлы ғұламалардың кітабы арқылы бізге жетті.